Stabilite ve YükSayfa 9/12

VEF (gemi deneyim faktörü): gemi rakamı ile sahil rakamı

Read this page in English

Kural

Gemi ve sahil bir yükü hiçbir zaman tıpatıp aynı ölçmez. Her seferde gemi rakamı sahil rakamına oranlanır: yüklemede VLR = (kalkış TCV'si − OBQ) ÷ sahil TCV'si; tahliyede VDR = (varış TCV'si − ROB) ÷ sahil TCV'si.
VEF bu oranların geçmişidir. Yükleme ve tahliye ayrı kayıtlarda tutulur ve iki ayrı faktör verir, VEFL ve VEFD — ikisi için tek kayıt tutulmaz.
Kayıttan: önce reddedilen seferler çıkarılır, kalanların toplamlarından ortalama oran bulunur, sonra bu ortalamadan ±%0.30'dan fazla sapan her sefer ayrılır — bir kez, ortalama yeniden hesaplanmadan.
En az 5 geçerli sefer kalırsa VEF = bu seferlerin toplam gemi ÷ toplam sahil rakamı, dört ondalık. Bir sonraki operasyonda gemi rakamı VEF'e bölünür ve sahil rakamıyla ancak ondan sonra karşılaştırılır.

Formül

VLR = (kalkış TCV − OBQ) ÷ sahil TCV
VEF = Σ gemi ÷ Σ sahil (geçerli seferler)
düzeltilmiş gemi rakamı = gemi rakamı ÷ VEF

Gemi rakamı ve sahil rakamı

Sahil, kalibre edilmiş sahil tanklarıyla ya da teslim sayacıyla (custody transfer meter) ölçer; gemi kendi tanklarını kendi tablolarıyla ullage alarak ölçer. İki taraf da işini doğru yapsa bile rakamlar farklı çıkar — ve aynı gemide fark hep aynı yöne gitme eğilimindedir: tabloları, ölçüm noktaları, trim ve meyil düzeltmeleri, tank cidarına yapışan kalıntı (clingage).
Aynı şeyler karşılaştırılır: iki tarafta da TCV — standart sıcaklıktaki (15 °C ya da 60 °F) hacim artı serbest su — ya da taraflar kullanıyorsa ağırlık karşılığı; aynı tablolar, aynı düzeltme faktörleri.
OBQ — yükleme öncesi tanklarda olan — sahilin teslim ettiği yük değildir, bu yüzden kalkış rakamından düşülür. ROB — tahliyeden sonra gemide kalan — sahile hiç ulaşmamıştır, bu yüzden varış rakamından düşülür.
Oran 1'in altındaysa gemi sahilden az ölçüyor demektir; üstündeyse fazla. VEF, BU gemi için neyin normal olduğunu söyler; böylece bir sonraki rıhtımdaki fark sıfıra göre değil, geminin kendi geçmişine göre değerlendirilir.
VEFL yalnız yüklemede, sahilin teslim rakamına karşı kullanılır; VEFD yalnız tahliyede, tahliye sahil rakamına (outturn) karşı. Farklı kayıtlardan gelirler ve nadiren aynı sayıdırlar.
Kim ne yapar: iki kaydı da gemi güncel tutar ve sörveyörün incelemesine açar; VEF'i bu kayıtlardan bağımsız kargo sörveyörü hesaplar. Birinci zabitin işi eksiksiz ve dürüst bir kayıttır.

Hangi seferler sayılır

En yeni seferler, en fazla 20 — gemide daha azı varsa o kadarı. Şu anki sefer kendi VEF'ine hiç girmez. En yeni üstte; birden çok limanlı ya da birden çok cinsli bir sefer, açıklamasıyla tek bir birleşik satır olarak yazılır.
Reddedilen — hesaba başlamadan çıkar: kaba hata (oran 0.98000'den küçük ya da 1.02000'den büyük); yalnız gemi rakamlarının olduğu, sahil ölçümünün olmadığı sefer (gemiden gemiye aktarma / lightering, aktif sahil tankı, gemi rakamlarından yazılmış konişmento) — FPSO hariç: rakamları uluslararası kabul görmüş bir standarda göre tutulan sayaçlardan geliyorsa FPSO'nun kendi rakamları sayılır; ve yeni kalibrasyon tabloları gerektiren bir değişiklikten önceki her sefer — yeni ölçüm cihazı, yeni tablolar, yapısal değişiklik.
Bant dışı (disqualified) — ardından gelen kesim: oranı, kalan seferlerin ortalama oranından ±%0.30'dan fazla sapan sefer. Kayıtta kalır; yalnızca VEF'e girmez.
Bütün ilgili taraflar kabul etmedikçe başka hiçbir şey bir seferi dışarı çıkarmaz. Şüpheli bir sahil rakamı, ölü dalgada alınmış ölçüm, alışılmadık bir yük — hiçbiri tek başına ret sebebi değildir; rakam gerçekten yanlışsa kaba hata sınırları ya da bant onu zaten ayıklar.
Havuz tek başına hiçbir seferi reddettirmez. Önemli olan tankların, ölçüm cihazlarının ya da tabloların değişip değişmediğidir: yeni tablolar çıkarıldıysa o noktadan ÖNCEKİ seferler reddedilir, sonraki ilk sefer ise diğerleri gibi sayılır.
5'ten az sefer geçerli kalırsa — ya da kayıtta birimler karışıksa — bu birincil yöntem VEF vermez; standardın alternatif yöntemi, oranlar üzerinde istatistiksel bir aykırı değer testi, kullanılır.

VEF'in kullanımı — ve sınırları

Görevi kayıp kontrolüdür: bugünkü gemi–sahil farkının bu gemi için normal olup olmadığını söyler. Yüklemede sahilin teslim ettiği TCV, geminin yüklediği TCV ÷ VEFL ile; tahliyede sahilin aldığı TCV, geminin teslim ettiği TCV ÷ VEFD ile karşılaştırılır.
Konişmentoyu yeniden yazmaz — konişmento sahil rakamı olarak kalır. VEF uygulanmış gemi rakamı, ancak düzgün bir sahil ölçümü yoksa (aktif sahil tankı, sayacı olmayan rıhtım) ya da ticari taraflar kabul ederse teslim rakamı olur; kullanımıyla ilgili bir anlaşmazlığı VEF değil, o taraflar çözer.
VEF kaydı kadar iyidir: aynı tablolar, aynı referans noktaları ve cihazlar, dürüst OBQ ve ROB. Eksik bir sefer numarası, uzun bir boşluk ya da gemi ve sahil rakamlarının birebir aynı olması soru sorulmayı hak eder — açıklanmazsa raporda bir not ya da protesto mektubu (LOP).
Birden çok rıhtımlı bir yüklemede rıhtımlardan birinde sahil ölçümü yoksa, o rıhtımın rakamı VEF uygulanmış gemi rakamından ölçülen rıhtımlar çıkarılarak tahmin edilebilir. Bu tahminler VEF kaydına asla geri yazılmaz.

Örnek çözüm

Örnek veri — gerçek bir gemiden ya da sınav bankasından değildir: Aframax büyüklüğünde bir ham petrol tankerinin yükleme kaydı, TCV, m³, 15 °C.

Kullanılan seferler: en yeniler, en fazla	20
Kaba hata (gross error): oran şunun altındaysa	0.98
Kaba hata (gross error): oran şunun üstündeyse	1.02
Ortalama oranın iki yanındaki bant	%0.30
VEF için gereken geçerli sefer sayısı	5

Geminin yükleme kaydı (load log), en yeni üstte — şu anki yükleme olan 26-11 seferi içinde yok
#	Sefer · liman	Gemi yükledi (m³)	Sahil (m³)	Oran	Sonuç
1	26-10Ceyhan	118201118243 − 42	118450	0.99790	sayılır
2	26-09Es Sider + Zawiya	121076121076 − 0	121300	0.99815	sayılır
	iki yükleme limanı, tek satırda birleştirildi
3	26-08Malta açığı STS	118940118975 − 35	—	—	reddedildi
	başka bir gemiden yüklendi (STS / lightering): yalnız gemi rakamları var, sahil ölçümü yok
4	26-07Novorossiysk	120048120076 − 28	119880	1.00140	bant dışı
	0.99411–1.00009 dışında: kayıtta kalır, VEF'e girmez
5	26-06Sidi Kerir	116544116595 − 51	117200	0.99440	sayılır
6	26-05Ceyhan	119167119197 − 30	121960	0.97710	reddedildi
	kaba hata: 0.97710, 0.98000'den küçük
7	26-04Primorsk	120442120506 − 64	120640	0.99836	sayılır
8	26-03Supsa	115801115848 − 47	116900	0.99060	bant dışı
	0.99411–1.00009 dışında: kayıtta kalır, VEF'e girmez
9	26-02Novorossiysk	119223119261 − 38	119500	0.99768	sayılır
10	26-01Ceyhan	119966119966 − 0	120200	0.99805	sayılır
	havuzdan sonraki ilk sefer, yeni tablolarla — diğerleri gibi sayılır
11	25-14Sidi Kerir	118596118651 − 55	118700	0.99912	reddedildi
	yeni kalibrasyon tablolarından (26-01 itibarıyla) önce — daha eski her sefer dışarıda
12	25-13Es Sider	121141121181 − 40	121100	1.00034	reddedildi
	yeni kalibrasyon tablolarından (26-01 itibarıyla) önce — daha eski her sefer dışarıda

● VEF'e girer · ○ bant dışı (disqualified) · □ hesaptan önce reddedildi

Her seferin oranı, beş ondalık, yukarı yuvarlanarak — örneğin 26-10: (118243 − 42) ÷ 118450 = 118201 ÷ 118450 = 0.99790.
Reddedilen (4): 26-08 — yalnız gemi rakamları; 26-05 (0.97710) — kaba hata; 25-14, 25-13 — yeni tablolardan önce (26-01 yeni tablolarla ilk seferdir ve sayılır).
Ortalama oran, kalan 8 seferin oranlarının ortalamasından değil, toplamlarından: 951301 ÷ 954070 = 0.99710.
Bant: 0.99710 × 0.997 = 0.99411 ile 0.99710 × 1.003 = 1.00009 arası. Dışında kalanlar: 26-07 (1.00140) ve 26-03 (0.99060) — bant dışı.
6 sefer geçerli (en az 5), yani birincil yöntem bir faktör verir. Tek geçiş: ortalama ve bant yeniden hesaplanmaz.
VEFL = 715452 ÷ 717290 = 0.99744 → 0.9974

Cevap0.9974

Bir sonraki yüklemede — 26-11 seferi, Ceyhan

Kalkışta gemi TCV'si	119334 m³
Yükleme öncesi OBQ	38 m³
Sahilin teslim ettiği TCV (konişmento rakamı)	119600 m³

Geminin yüklediği = 119334 − 38 = 119296 m³; sahile göre: 119296 − 119600 = −304 m³ (−⁠%0.25).
VEF ile düzeltilmiş gemi rakamı = 119296 ÷ 0.9974 = 119607 m³.
Sahile göre: 119607 − 119600 = +7 m³ (+⁠%0.01) — gemi her zamanki gibi ölçmüş; −⁠%0.25 onun normalidir, bu rıhtımda kaybolan yük değil.
Konişmento 119600 m³ kalır, sahil rakamıdır. Bir farkın not gerektirip gerektirmediğini şirketin ya da çarter partinin toleransı belirler — standart bu karşılaştırma için bir sınır koymaz.

Gemi ÷ VEFL, sahile göre119607 m³ · +7 m³

Sık yapılan hatalar

Bandı iki kez hesaplamak: 26-07 (1.00140) ve 26-03 (0.99060) çıktıktan sonra ortalamayı (0.99744) ve bandı (0.99445–1.00043) yeniden hesaplayıp 26-06 (0.99440) seferini de atmak — VEF 0.9980.

Birincil yöntem bir kez keser: retler, tek ortalama, tek bant, sonra kalanlardan VEF. İkinci geçiş veriyi zaten elde olan cevaba doğru budar — burada faktörü 0.0006 kaydırır, bu yükte yaklaşık 72 m³. Hiçbir şey düşmeyene kadar testi tekrarlamak alternatif yönteme aittir, buna değil.

Bölmek yerine çarpmak: 119296 × 0.9974 = 118986 m³, sahilden 614 m³ eksik.

VEF, geminin sahilin 0.9974 katını okuduğunu söyler. Rakamını sahilin esasına getirmek için bölünür; çarpmak geminin sapmasını ikinci kez uygular.

OBQ'yu içeride bırakmak: oranları kalkış rakamı üzerinden almak bu VEF'i 0.9974 yerine 0.9977 yapar.

OBQ, sahil daha hiçbir şey teslim etmeden gemideydi. İçeride kalırsa her oranı yükseltir — büyük OBQ taşıyan gemide daha da çok.

Seferleri kanaatle dışarıda bırakmak — “Supsa'da sahil kesin yanlıştı” — ya da 26-01'i havuzdan sonra geldiği için reddetmek.

Bir seferi yalnız sayılan sebepler ya da bütün tarafların kabulü reddettirir; tuhaf rakamları bant ayıklar. Havuz yalnızca yeni tablolar çıkarıldığı için önemlidir — o zaman da gidenler ondan önceki seferlerdir.

VEFL'i tahliyede kullanmak ya da ikisi için tek kayıt tutmak.

Yükleme ve tahliye farklı operasyonlardır — OBQ'ya karşı ROB, sahil tankına karşı sayaç, clingage — bu yüzden her birinin kendi kaydı ve kendi faktörü vardır.

Kaynak Energy Institute HM 49 / API MPMS Ch. 17.9 (2019), Vessel Experience Factor (VEF), 3. baskı — birincil yöntem