MakineSayfa 2/7
Pervanenin görünür kayması: makine mesafesi ve parakete
Bu neden önemli? Haftadan haftaya artan kayma, kirlenmiş karinayı ya da hasarlı pervaneyi gösterebilir; bu da aynı yol için daha çok yakıt demektir.
Bu sayfadaki terimler
- Pervane
- geminin arkasında dönen, suyu geriye iterek gemiyi ileri süren kanatlı parça.
- Hatve
- pervanenin, katı bir ortamda dönseydi bir tam turda ileri gideceği mesafe.
- Makine mesafesi
- hatve × devir sayacındaki tur sayısı; pervane hiç kaymasaydı alınacak teorik yol.
- Parakete mesafesi
- geminin suya göre aldığı yol; suya göre sürati ölçen parakete (log) bunu gösterir.
- Yere göre mesafe
- deniz dibine, yani haritaya göre alınan yol; içinde akıntının etkisi de vardır.
- Görünür kayma
- makine mesafesi ile parakete mesafesi arasındaki farkın, makine mesafesine yüzde oranı.
- nm
- deniz mili, 1852 metre.
- Karina
- geminin su altında kalan gövdesi; üzerine yapışan yosun ve kabuk gemiyi yavaşlatır.
Günlük hayattan bir örnek
Sert asfaltta bisiklet sürdüğünüzü düşünün. Tekerleğin her turu sizi bir tekerlek çevresi kadar ilerletir.
Yumuşak kumda tekerlek biraz kayar. Aynı tur sayısıyla daha az yol alırsınız.
Pervane de suda böyle çalışır. Hatve, asfaltta bir turun vereceği yoldur. Su, kum gibi biraz geri kaçar.
Biraz kayma normaldir; çünkü pervane gemiyi suyu geriye iterek ilerletir.
Kural
- Makine mesafesi = hatve × devir. Bu teorik mesafedir: pervane hiç kaymasaydı geminin alacağı yol.
- Gemi suyun içinde biraz daha az yol alır. Parakete mesafesiyle aradaki fark görünür kaymadır.
- Farkı parakete mesafesine değil, MAKİNE mesafesine bölün. Sonra 100 ile çarpın.
- Yere göre mesafeyi kullanmayın; içinde akıntı vardır. Haftalarca yavaşça artan kayma, kirlenen karinayı ya da hasarlı pervaneyi gösterir.
Formül
- Görünür kayma (%) = (makine mesafesi − parakete mesafesi) ÷ makine mesafesi × 100
- Makine mesafesi (nm) = hatve (m) × devir ÷ 1852
Örnek çözüm
| Makine mesafesi (hatve ve devir sayacından) | 389.2 nm |
| Parakete mesafesi (suya göre) | 368.2 nm |
| Yere göre alınan mesafe | 372.1 nm |
- Suya göre fark = 389.2 − 368.2 = 21.0 nm (yere göre 372.1 nm kullanılmaz)Pervanenin 'söz verdiği' yol ile geminin suda gerçekten aldığı yol arasındaki farkı buluyoruz.
- Görünür kayma = 21.0 ÷ 389.2 × 100 = %5.4Bu farkı teorik yolun yüzdesi olarak yazıyoruz; böylece farklı günler karşılaştırılabilir.
Cevap5.4 %
Not: yere göre kayma
Aynı hesap yere göre mesafeyle (372.1 nm) yapılırsa %4.4 çıkar. Gemilerin her öğlen gönderdiği raporların çoğu bu yere göre kaymayı verir.
Bu farklı bir büyüklüktür. Yere göre mesafenin içinde akıntı vardır: burada 3.9 nm geminin lehine. Bu soru ise suya göre görünür kaymayı istiyor. Pervaneyi ve karinayı anlatan rakam odur.
Gemicilere not Bu, paraketeyle bulunan görünür kaymadır; gerçek kayma pervaneye gelen suyun (iz suyunun) süratini kullanır; genellikle daha büyüktür.