MakineSayfa 1/7
Bunker rakamı: iskandil edilen hacimden havadaki tona
Bu neden önemli? Bunker tonla ödenir; atlanan bir düzeltme, gemide olmayan yakıtın parasını ödemek demektir.
Bu sayfadaki terimler
- Bunker
- geminin kendi makineleri için aldığı yakıt.
- İskandil edilen hacim
- tanktaki yakıtın seviyesi ölçülerek bulunan hacim.
- Hacim düzeltme faktörü (VCF)
- sıcak yakıtın hacmini 15 °C'deki hacmine çeviren çarpan.
- 15 °C'deki hacim (GSV)
- aynı yakıtın 15 °C'de kaplayacağı hacim.
- 15 °C'deki yoğunluk
- bir metreküp petrolün standart 15 °C'de ne kadar ağır olduğu.
- Havadaki ağırlık ve vakumdaki ağırlık
- petrolün havada tartılınca ve hiç hava yokken çıkacak ağırlığı; belgelerde havadaki ağırlık kullanılır.
- Havanın kaldırma kuvveti düzeltmesi
- havanın petrolü biraz kaldırması yüzünden yoğunluktan çıkarılan küçük sabit sayı (0.0011 t/m³).
- Ağırlık düzeltme faktörü (WCF)
- 15 °C'deki yoğunluktan bu düzeltme çıkınca kalan sayı; hacim × bu sayı, havadaki ağırlıktır.
- Bunker teslim belgesi (BDN)
- tedarikçinin verdiği, yakıtın miktarını ve özelliklerini yazan belge.
- Tedarikçi
- yakıtı satıp gemiye veren firma.
Günlük hayattan bir örnek
Bir termometreye bakın. Isınınca içindeki sıvı yükselir. Sıvı çoğalmamıştır; aynı sıvı yalnız daha çok yer kaplar.
Yakıt da böyledir. Sıcak teslim edilen yakıt, 15 °C'de kaplayacağından daha çok metreküp doldurur.
Bu yüzden sıcak hacim önce 15 °C'ye getirilir. Ancak ondan sonra 15 °C'deki yoğunlukla çarpılır.
Kural
- Bunker gemiye sıcak gelir ve sıcak yakıt daha çok yer kaplar. Önce iskandil edilen hacmi hacim düzeltme faktörüyle 15 °C'ye getirin: 15 °C'deki hacim (GSV) = hacim × VCF.
- Bunker teslim belgesindeki (BDN) yoğunluk, 15 °C'deki yoğunluktur. Bu yüzden yalnız 15 °C'deki hacimle çarpılabilir.
- GSV × 15 °C'deki yoğunluk vakumdaki ağırlıktır. Havada tartılan petrolü, çevresindeki hava biraz kaldırır. Bu yüzden önce 15 °C'deki yoğunluktan havanın kaldırma kuvveti düzeltmesini, 0.0011 t/m³, çıkarın. Bu, ağırlık düzeltme faktörünü (WCF) verir.
- Isıtılmış bunker 15 °C'den sıcaktır; bu yüzden iki düzeltme de rakamı küçültür ve atlanan her düzeltme tedarikçinin lehine işler. BDN'nin hangisini verdiğine bakın.
Formül
- 15 °C'deki hacim (GSV) = gözlenen sıcaklıktaki hacim × VCF
- WCF = 15 °C'deki yoğunluk − havanın kaldırma kuvveti düzeltmesi
- Havadaki ağırlık = GSV × WCF
Örnek çözüm
| Alınan hacim, gözlenen sıcaklıkta | 312.4 m³ |
| 15 °C'ye hacim düzeltme faktörü (VCF) | 0.978 |
| Bunker teslim belgesindeki (BDN) 15 °C yoğunluğu | 0.985 t/m³ |
- 15 °C'deki hacim = 312.4 × 0.978 = 305.53 m³Sıcak hacmi, standart sıcaklıkta kaplayacağı hacme getiriyoruz.
- WCF = 0.985 − 0.0011 = 0.9839 t/m³Yoğunluktan havanın küçük payını çıkarıyoruz.
- Havadaki ağırlık = 305.53 × 0.9839 = 300.61 tStandart hacmi bu faktörle çarpıyoruz; sonuç havadaki ağırlıktır.
Cevap300.61 t
Yaygın hata
Sıcak hacmi, 312.4 m³, VCF uygulamadan doğrudan 15 °C'deki yoğunlukla çarpmak.
0.985 değeri yakıtın 15 °C'deki hâline aittir, teslim sıcaklığına değil. VCF olmadan rakam 307.37 t çıkar; alınandan 6.76 t fazla. Gemi de elinde olmayan yakıta imza atar.
Gemicilere not VCF, yakıtın yoğunluğu ve sıcaklığı için ASTM cetvellerinden alınır; tank sıcaklığı yanlış okunursa VCF de yanlış çıkar.