Stabilite ve YükSayfa 6/12
Kısmen dolu tankla GM: serbest yüzey düzeltmesi
Kural
- Gemi yattıkça kısmen dolu (slack) tanktaki sıvı alçak tarafa akar; etkisi G'nin yükselmesiyle aynıdır — bu sanal yükselme serbest yüzey düzeltmesidir (FSC).
- Dikdörtgen yüzeyin atalet momenti: i = l × b³ ÷ 12 — genişliğin küpü alınır, belirleyici olan genişliktir.
- Serbest yüzey momenti = i × ρ; ρ deniz suyunun değil, tanktaki sıvının yoğunluğudur. FSC = serbest yüzey momenti ÷ deplasman.
- Düzeltilmiş GM = solid GM (KM − KG) − FSC. GM'yi geri almak için tankı tam doldurun ya da boşaltın; seviyeyi biraz düşürmek yetmez.
Formül
- i = l × b³ ÷ 12
- FSC = serbest yüzey momenti (i × tanktaki sıvının ρ'su) ÷ deplasman
- Düzeltilmiş GM = KM − KG − FSC
Örnek çözüm
| Deplasman | 148500 t |
| Bu drafttaki KM | 19.86 m |
| Yüklü kondisyondaki KG | 17.42 m |
| Kısmen dolu tank, boy | 34 m |
| Kısmen dolu tank, genişlik | 22 m |
| Kısmen dolu tanktaki yükün yoğunluğu | 0.845 t/m³ |
- i = 34 × 22³ ÷ 12 = 30169 m⁴
- Serbest yüzey momenti = 30169 × 0.845 = 25493 t·m
- FSC = 25493 ÷ 148500 = 0.172 m
- Solid GM = 19.86 − 17.42 = 2.44 m
- Düzeltilmiş GM = 2.44 − 0.172 = 2.27 m
Cevap2.27 m
Yaygın hata
Düzeltmede tanktaki yükün 0.845 yoğunluğu yerine deniz suyunun 1.025 değerini kullanmak.
Gemi yattığında hareket eden yüktür, momenti de onun yoğunluğu belirler: 1.025 ile düzeltme 0.208 m'ye çıkar, GM 2.23 m'ye düşer — gemide olmayan bir GM.