MakineSayfa 4/7
Jeneratör marjı: tercihli yük atmadan önce alınabilecek ek yük
Bu neden önemli? Yeterli marj yokken büyük bir motoru çalıştırırsanız önemsiz yükler kesilir, ya da geminin bütün elektriği gider.
Bu sayfadaki terimler
- Jeneratör
- dizel bir motorla dönen ve geminin elektriğini üreten makine.
- Anma gücü
- jeneratörün etiketinde yazan, sürekli verebileceği güç.
- Tercihli yük atma (preferential trip)
- jeneratör aşırı yüklenmeden önce önemsiz tüketicileri kendiliğinden devreden çıkaran düzen.
- Tavan
- yük atma devreye girmeden önce taşınabilecek en yüksek yük.
- Marj
- tavana varmadan önce hâlâ eklenebilecek yük.
- Bara
- ana panoda, jeneratörlerin elektriği verdiği kalın bakır iletkenler.
- Paralel
- iki jeneratörün aynı baraya bağlanıp yükü paylaşması.
- Senkronize
- devreye girecek jeneratörün gerilimi, frekansı ve fazı bağlanmadan önce baraya uydurulur.
- Yedek jeneratör
- çalışmaya hazır bekleyen, ama baraya bağlı olmayan jeneratör.
- Blackout
- geminin bütün elektriğinin birden kesilmesi.
Günlük hayattan bir örnek
Bir asansörün etiketinde 1000 kg yazıyor. Ama 900 kg'da öter ve hareket etmez. İçeride zaten 600 kg var.
Demek ki 400 değil, 300 kg daha binebilir. Etiketteki son 100 kg hiçbir zaman kullanılamaz.
Bodrumda kapalı duran ikinci bir asansör işe yaramaz. Önce birinin onu çalıştırıp yukarı getirmesi gerekir.
Kural
- Tercihli yük atma, makine anma gücüne ulaşmadan ÖNCE zorunlu olmayan yükleri devreden çıkarır. Bu yüzden kullanılabilir tavan anma gücü değil, anma gücü × yük atma oranıdır.
- Marj = bu tavan − makinenin şu anda taşıdığı yük.
- Yalnız baraya bağlı makineleri sayın. Paralel edilmemiş yedek jeneratör önce çalıştırılıp senkronize edilmelidir. Bir motor devreye alındığı anda onun hiçbir katkısı yoktur.
- Büyük bir motor kalkışta, birkaç saniye boyunca çalışma akımının birkaç katını çeker. Marj darsa önce ikinci jeneratörü paralele alın.
Formül
- Marj = anma gücü × yük atma oranı − makinedeki yük
- Yalnız ana panoya bağlı makineler sayılır
Örnek çözüm
| Yükteki jeneratörün anma gücü | 900 kW |
| Tercihli yük atmanın devreye girdiği anma gücü oranı | 0.92 |
| Şu anda taşınan yük | 612 kW |
| Yedekteki (paralel edilmemiş) jeneratörün anma gücü | 780 kW |
- Tercihli yük atmanın belirlediği tavan = 900 × 0.92 = 828.0 kWYük atma tam anma gücünden önce devreye girer; kullanılabilir üst sınır onun bir kısmıdır.
- Marj = 828.0 − 612 = 216.0 kW (780 kW'lık yedek baraya bağlı değil)O sınıra kadar kalan, hâlâ eklenebilecek yüktür; yedek jeneratör henüz sayılmaz.
Cevap216 kW
Yaygın hata
Tercihli yük atmanın devreye girdiği noktayı yok sayıp 900 kW anma gücünün tamamını tavan almak.
Yük atma 828.0 kW'ta devreye girer; son 72.0 kW hiçbir zaman kullanılamaz. Marj 288.0 kW görünür. Fanlarla pompayı buna güvenerek çalıştırmak yük attırır, ya da gemiyi karartır (blackout).
Gemicilere not Tek sınır kW marjı değildir; büyük bir motorun kalkış akımı, kW hesabı yetse bile şalteri attırabilir ya da gerilimi düşürebilir.